Var là gì, chắc chắn là câu hỏi được rất nhiều người hâm mộ túc cầu quan tâm, bởi đây là công nghệ đã và đang làm thay đổi bộ mặt của bóng đá hiện đại. Trong bài viết này, 7MCN sẽ cùng bạn đi sâu khám phá mọi ngóc ngách về Var, từ khái niệm cơ bản đến cách thức vận hành phức tạp, cũng như những ý kiến trái chiều xoay quanh nó.
Khái niệm về Var là gì?
Trước hết, chúng ta hãy cùng nhau làm rõ Var là gì một cách căn bản nhất. Var là từ viết tắt của Video Assistant Referee, dịch ra tiếng Việt có nghĩa là Trợ lý Trọng tài Video. Đúng như tên gọi, đây là một hệ thống công nghệ được thiết kế nhằm hỗ trợ trọng tài chính trên sân cỏ đưa ra các quyết định chính xác hơn trong những tình huống gây tranh cãi, đặc biệt là các tình huống mang tính bước ngoặt của trận đấu.
Mục tiêu cốt lõi của việc áp dụng Var là giảm thiểu tối đa các sai sót nghiêm trọng của con người, từ đó đảm bảo tính công bằng và minh bạch cho môn thể thao vua. Công nghệ này thường sử dụng nhiều góc máy quay khác nhau để cung cấp hình ảnh rõ ràng và chi tiết cho đội ngũ trợ lý video.
Hoạt động trong Var là gì?
Để biết rõ hơn về cách thức mà công nghệ này can thiệp vào trận đấu, chúng ta cần tìm hiểu quy trình hoạt động của Var là gì, một quá trình được chuẩn hóa và thực hiện nghiêm ngặt theo quy tắc của IFAB (Ủy ban Bóng đá Quốc tế).
Quy trình và vai trò của tổ vận hành Var
Khi một tình huống gây tranh cãi xảy ra, tổ vận hành Var – thường bao gồm một Trợ lý Trọng tài Video chính (Var) và các trợ lý phụ – sẽ xem xét lại băng ghi hình ngay lập tức tại phòng điều hành video (VOR – Video Operation Room). Họ có trách nhiệm cảnh báo trọng tài chính về một lỗi rõ ràng và hiển nhiên hoặc một sự cố nghiêm trọng bị bỏ sót trong bốn tình huống then chốt.
- Bàn thắng hợp lệ/không hợp lệ (Goal/No Goal): Đây là việc kiểm tra xem có lỗi xảy ra trong quá trình ghi bàn hay không, ví dụ như việt vị, phạm lỗi tấn công, hoặc bóng đã ra khỏi sân.
- Phạt đền/Không phạt đền (Penalty/No Penalty): Xem xét lại các quyết định cho hoặc không cho hưởng phạt đền.
- Thẻ đỏ trực tiếp (Direct Red Card): Đánh giá các tình huống có thể bị truất quyền thi đấu trực tiếp.
- Nhận dạng sai cầu thủ (Mistaken Identity): Sửa lỗi khi trọng tài rút thẻ (vàng hoặc đỏ) nhầm người.
Khi nào Var can thiệp?
Hiểu rõ Var là gì, nó chỉ được phép can thiệp khi có một lỗi rõ ràng và hiển nhiên (clear and obvious error) hoặc một sự cố nghiêm trọng bị bỏ sót (serious missed incident) trong bốn tình huống kể trên. Trọng tài chính trên sân là người có quyền quyết định cuối cùng về việc chấp nhận lời khuyên của Var hay không.
Trọng tài có thể quyết định chấp nhận ngay lập tức, hoặc xem lại tình huống đó trên màn hình đặt ngoài sân (On-Field Review – OFR). Chỉ có trọng tài chính mới có quyền ra hiệu cho việc xem xét lại và quyết định cuối cùng thuộc về họ.
Những tranh luận xoay quanh công nghệ Var
Dù đã chứng minh được khả năng cải thiện độ chính xác, nhưng xung quanh Var là gì vẫn tồn tại không ít những tranh cãi và luồng ý kiến trái chiều, tạo nên một chủ đề nóng hổi trong cộng đồng bóng đá.
Một trong những vấn đề gây bức xúc nhất chính là việc thời gian trận đấu bị kéo dài quá mức. Việc dừng trận đấu để đội Var kiểm tra, rồi trọng tài ra ngoài sân xem lại đã làm gián đoạn sự liền mạch và nhịp độ hứng khởi vốn có của bóng đá. Ngoài ra, việc xác định thế nào là một lỗi rõ ràng và hiển nhiên vẫn còn khá mơ hồ và phụ thuộc vào góc nhìn chủ quan của người xem lại video. Các quyết định về việt vị, đặc biệt là việt vị milimet, thường xuyên bị chỉ trích là quá khắt khe và tước đi tính hấp dẫn của bàn thắng.
Tuy nhiên, những người ủng hộ thì cho rằng, sự chính xác phải được đặt lên hàng đầu. Một quyết định đúng đắn là điều quan trọng nhất, ngay cả khi nó làm chậm trận đấu một chút. Var giúp loại bỏ những pha ăn gian lộ liễu và làm tăng tính răn đe, khiến cầu thủ chơi Fair-play hơn.
Ứng dụng của Var là gì trong tương lai
Nhìn về tương lai, tiềm năng phát triển của công nghệ Var là gì là rất lớn, với nhiều cải tiến đang được nghiên cứu và thử nghiệm nhằm khắc phục các nhược điểm hiện tại.
Các nhà phát triển đang hướng tới việc giảm thiểu thời gian ra quyết định thông qua các công nghệ mới như việt vị bán tự động (Semi-Automated Offside Technology). Công nghệ này sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các camera chuyên dụng để xác định vị trí việt vị gần như tức thì, giúp tiết kiệm thời gian đáng kể.
Bên cạnh đó, việc cải thiện giao tiếp giữa trọng tài và khán giả cũng là một ưu tiên, có thể bằng cách công bố quyết định của Var là gì qua màn hình lớn hoặc loa phát thanh. Sự minh bạch hơn trong quy trình sẽ giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn về lý do đằng sau các quyết định. 7M tin rằng, với những bước tiến này, Var sẽ ngày càng hoàn thiện hơn.
Kết luận
Var là gì đã không còn là một khái niệm xa lạ, mà đã trở thành một phần không thể thiếu của các giải đấu lớn trên toàn cầu. Mặc dù vẫn còn những điểm cần khắc phục, nhưng không thể phủ nhận rằng công nghệ Trợ lý Trọng tài Video đã nâng cao tính công bằng và chính xác trong bóng đá. Việc áp dụng Var là một bước tiến tất yếu, phản ánh xu hướng số hóa và hiện đại hóa trong thể thao.